T800

24GB RTX 5080 gelirse tabii fena olmazdı RAM fiyatları sıkıntısı olmasa. Ancak pek zannetmiyorum, öncelik zaten oyuncu donanımından ziyade AI inference tarafı, son derece değerli silikon üretim kapasitesi ve bulunmayan RAM’leri tutup neden bir oyuncu kartına koysunlar ? Bakalım tabii tam tersi de olabilir ancak gidişat böyle değil gibi.

PS6 ile UDNA mimarisine geçiş yapılacak sanırım, AMD CDNA ve RDNA mimari ayrımına giderek RDNA için matris çarpımı birimlerini raster işlemcileri yapılarının içine katma yanlışından dönüyor görünen, Intel tarafında Nvidia benzeri bir yaklaşım var ama Intel oyuncuya yönelik ürün işini bıraktı, ancak evde yapay zeka modelleri çalıştırmak isteyenler ARC B70 Pro inceleyebilir diyeceğim de fiyatlar olacak seviyede değil. Gerçeğe aykırı bir düşünce olur. Oradan gelirsek AMD tarafının da UDNA’ya geçip CDNA mimarisi benzeri güçlü matris çarpımı birimleri ile gelmesi FSR gelişiminin de önünü açar. Rekabetle birlikte DLSS tarafında da hızlı gelişmeler görebiliriz. DLSS 5 maalesef çalışma şekli nedeniyle iyi değil, tüm sahne önce mesela 4K DLSS Performance düşünelim, önce CUDA ve RT(ray tracing) çekirdekleri tarafından 1080p çözünürlük için hesaplanıp üretiliyor, arkasından 1080p çözünürlük üstünden DLSS yapay zeka transformer modeli(DLSS 4.5 için varsayılan olarak Preset M) devreye giriyor, her bir adet gerçekten üretilen piksel için üç adet pikseli de kendisi en kaba anlatımla içinde olasılık hesapları da olan matematiksel bir fonksiyon ile sürecin tamamı deterministik olacak biçimde üretir. Bundan sonrası ise sıkıntılı DLSS 5 burada devreye giriyor, artık 3840x2160 çözünürlüğünde bir görüntü olduğu için bunu işliyor, kalite düşmemesi adına maalesef tam çözünürlük üzerinde çalışıyor yapay zeka modeli ve tensor çekirdekleri aşırı yükleniyor, performans bu nedenle yerlerde sürünüyor. Bu sürecin de upscaling de içerecek şekilde aynı zamanda yapılması lazım. Oradan gelirsek AMD’nin de FSR için güçlü modeller yayınlayacağı kesinlikle beklenebilir.

Ben de OptiscalerNR kullandım ama başka oyunla denemedim, bu arada dikkat etmek lazım DLSS5 falan derken Trojan, root kit falan gelmesin. Resident Evil Requiem ile bakayım bir de vakit bulursam.

Ben de WOLED panelli True Black Glossy modele geçtim, fiyat iyi geldi o dönem bir sonraki nesli beklemek istememiştim. DLSS’in geldiği nokta itibariyle ve artık endüstri de bana göre neural rendering yönüne gittiğinden 2K monitör kullanmanın çok çok bir anlamı kalmadı RTX 5080 seviyesinde.

Bu arada Preset L en iddialı model 3x3 grid ile çalışıyor, Ultra Performance için varsayılan ve ideal model, tabii yaptığı işe göre de en çok yüklenen model GPU’ya. Bu da DLSS 4.5 ile geldi.

DLSS 5 kurulumunu da hallettim, Deadspace 2023 ile denedim, şimdi model resmi olarak oyunla gelmediği için önce oyun render oluyor akabinde görüntü tekrar DLSS 5 modeli işleniyor, bu nedenle gecikme çok çok fazla, FPS aşırı düşük, yarı yarıyadan fazla bile fark ediyor, aynı sahnede GPU çekirdek sıcaklığı Preset K(DLSS 4 ile geldi, Quality ve Balanced için default model) 65-66C, Preset M(DLSS 4.5 ile geldi, Performance için varsayılan model, 2x2 grid ile çalışıyor, Preset K modeline göre daha fazla piksel üretimi yapması nedeniyle tensor çekirdeklerine daha fazla yükleniyor ve %50 çözünürlük için ideal) 68-69C, DLSS 5 neural rendering artı Preset M 73-74C oluyor kart. Performans aşırı düştüğü için bir değerlendirme yapmak çok doğru olmaz. Resmi şekilde gelecek mi neural rendering modeli.

Güle güle kullan, ben de bilakis QD-OLED aydınlık odada sevmiyorum, LG WOLED ile devam ederim.

Hayırlı olsun.

Artı olarak Blackwell dışında NVFP4 yok eski mimarilerde, şu anda sanırım DLSS 5 modeli de FP8 olarak kuantize edilmiş. Daha NVFP4 kuantize edilmiş resmi model yok ortada. NVFP4 ile ciddi hesaplama hızı artışı ve bant genişliği kazanımı mümkün teoride ama pratikte ne olur bilemiyorum, NVFP4 konusu Blackwell ile desteklenmesine rağmen yeni yeni gelişiyor gördüğüm kadarıyla, resmi olarak yayınlandığında ne olur ne biter tekrar bakmak lazım. Benim çalıştırdığım gguf modelleri ile normal Q4 kuantizasyondan çok farklı bir hız göremedim NVFP4 versiyonunda, ama dediğim gibi bilemiyorum gerçekten, kapsamlı bir konu, resmi olarak geldiğinde göreceğiz artık nasıl olacak.

Tensor çekirdekleri olmadan zaten hızlı bir şekilde yapay zeka modeli çalıştırmak mümkün değil, zaten iş orada bitiyor, AMD için de aynı şekilde. AMD tarafında fark CDNA ve RDNA diye iki ayrı mimari olması, RDNA yani oyun için olan mimari yapıda da elbette Nvidia gibi matris çarpımı hızlandırma yeteneği var ama bunların kendine ait ayrı vir yapısı yok, bu işlemler de normal Cuda veya AMD tarafındaki grafik çekirdeklerine bırakılınca yavaşlama oluyor. Hadi tekst bazlı yapay zeka modellerinde bir derece, millet gidip büyük modeller çalıştırmak için Mac Studio falan bile alıyor ama oyun içinde gecikme son derece önemli. Bu nedenle AMD’nin 9070XT ile gelebileceği yerin teknik bir sınırı var, ama sanırım AMD de artık CDNA ve RDNA gibi ayrı yapıdan birleşik bir yapıya geçecek, araştırmak lazım daha, yanlışlık olmasın. Yani işin yavaş yavaş tensor çekirdeklerine yığılması değil konu, bu işleri yapan ana yapı zaten tensor çekirdekleri. Ha ne olabilir, ileriki nesillerde daha çok tensor çekirdeği kullanılır, hızlanma sağlanır vb. Matris çarpımı hızlandırma konusu sadece DLSS falan değil tüm yapay zeka modellerinin çalışmasında ana konulardan birisi. Ayrıca VRAM bant genişliği son derece önemli.

Ters çalışma bile oluyor bu arada yani DLSS 5 mesela RTX 5080’de çalışıyor diğer parçalar RTX 5060’da çalışıyor gibi.

Şuna da değinmeden geçmeyeyim, DLSS 5 malum NBA 2K27 ile geldi ancak halen sürücüler ile gelmiş değil, henüz resmi olarak tam çıktı denilemez herhalde. DLSS 5 modeli diğer DLSS modelleri gibi performans artışı sağlama değil de görsel kaliteyi arttırmak üzerine, diğer modellere göre boyutu daha büyük ve ciddi güce ihtiyaç duyuyor. GPU üzerinde çalışan her model GPU yerel kaynaklarından tüketiyor, son dönemde baya bir resmi olmayan DLSS 5 modları ile beraber modeli ana ekran kartında değil de ikinci bir GPU’da çalıştıran yazılımlar da çıktı, iş ilginç bir noktaya gidiyor.

Buradan yan olarak şöyle bir konuya da değinelim, AMD tarafında CDNA ve RDNA şeklinde ayrı mimari yapılar var, matris çarpımı işlemleri diğer GPU birimleri ile aynı yapıyı kullanıyor, bu nedenle Nvidia ile aynı hızda DLSS tipi yerel yapay zeka modeli çalışması çok imkanlı değil, ayrıca yapay zeka modelleri için en önemli konu VRAM bant genişliği, bu noktada da Nvidia GDDR7 kullanıyor. Nvidia modelleri yapay zeka çalıştırmak üzere tasarlanmış desek uzak bir çıkarım olmaz herhalde.

DLSS ekran kartında çalışan bir yerel yapay zeka modeli, nasıl ki llama.cpp veya benzer yöntemle yapay zeka modelleri kullanılabiliyor DLSS de kabaca aynı mantıkla çalışıyor. Tabii gecikme son derece önemli olduğu için bu modeller çok düşük boyutlarda, deterministik bir yapıda. Bu kadar hızlı çıkarım yapabilmesi için de işte tensor çekirdekleri gerekiyor, tensor çekirdekleri matris çarpım işlemlerini olağanüstü şekilde hızlandırıyor, CUDA çekirdekleri ile bu hızda bunları yapabilmek mümkün değil. Ayrıca Blackwell mimarisinde NVFP4(sıkıştırma) desteği var, önceki serilerde bu destek maalesef yok. NVFP4 desteği ciddi hızlanma sağlıyor. Yani Nvidia’nın eski kartlara bazı şeyleri açmamasının arkasında bu tip teknik konular da vardır.

Linux için yeni geçişlerde mümkün mertebe SELinux enforced veya AppArmor kullanan distrolara geçmek güvenlik açısından daha iyi olabilir. Arch Linux ve varyasyonlarını giriş seviyesinde pek düşünmemek lazım bence. Linux'ta virüs falandan ziyade rootkit tehlikesi var. Arkada devamlı çalışan Windows Defender türü uygulama da yok. Bu bakımdan nereden ne indirildiğine dikkat etmek lazım. Gerçi Windows 11 için de böyle bu ama Linux daha da bir yabancı ortam olduğundan dikkat etmek lazım. Bu bakımdan devamlı güncellenen rolling release(bu tür tabir edilen distrolar ki en meşhuru Arch Linux'tur, devamlı paket güncellemesi alırlar, sistemim en güncel yazılım versiyonlarını takip etsin deniliyorsa bu tip distro takip etmek gerekir, ancak gülü seven dikenine katlanır misali bu distrolarda son derece güncel verisyonlar takip edildiğinden bir anda uyumsuzluk vb. problemler çıkabilir, çalışan sistem güncelleme sonrası bir anda çalışmamaya başlayabilir, bir anda kendinizi sorun giderme döngüsü içinde bulabilirsiniz) veya bir miktar geriden takip eden Fedora veya daha katı güncelleme yapılan Ubuntu, Debian takip edilebilir. Şunu da söylemek gerekli, neredeyse tüm dağıtımlar Fedora, Arch Linux veya Debian türevi oluyor. Mesela oyuncuların çok tercih ettiği CachyOS Arch Linux türevidir veya Nobara Fedora türevidir. Ubuntu bile Debian türevi olarak geçiyor ancak artık ayrı bir dal olarak değerlendirilecek herhalde. Bir de openSUSE var, onu da yabana atmamak lazım. İkinci bir ayrım ise arkasında dev şirketler olan distrolar ile topluluk olan distrolar, arkasında devler olan distrolar Fedora(Red Hat, Red Hat IBM alt kuruluşu) openSUSE(Alman şirketi SUSE'nin dağıtımı), Ubuntu(Canonical), en büyük topluluk dağıtımı ise Arch Linux'tur sanırım. Arch Linux'un wiki sayfaları çok ayrıntılıdır, Linux'ta bir şey öğrenmek için birebirdir, yapay zekaya Linux ile ilgili soru sorarsanız çok büyük ihtimalle buradan bakıp cevap verir. Linux'ta bir başka problem olabilecek konu eğer ki Windows 11 ile dual boot yapılacak ise Secure Boot meselesidir, çoğu Linux kullanan kişi Secure Boot sevmez, Linux dağıtımlarında da destek değişiktir, benim için en kolay tecrübe openSUSE Tumbleweed(openSUSE'nin rolling release'i) tecrübesi oldu, kernel direkt openSUSE'den imzalı gelir, Secure Boot enabled PC'ye direkt olarak openSUSE Tumbleweed yüklenebilir. Secure Boot için AMD ile bu sadece kernel'in imzalı olması yeterlidir, çünkü AMD Linux sürücüleri açık kaynak kodludur ve bu nedenle kernelin direkt parçasıdırlar ayrıca imza vb. gerekmez. Ancak Nvidia sürücüleri açık kaynak kodlu değildir, Nvidia son zamanlarda sürücünün bir kısmını açık kaynak kodlu hale getirmiştir ancak tümü açık kaynak kodlu değildir, Nvidia sürücülerinin mutlak surette imzalanması gerekir Secure Boot ile çalışabilmesi için. openSUSE Tumbleweed ile direkt Nvidia'nın Tumbleweed reposundan sürücü indirildiği için sürücü imzalı gelir ve ayrıca secure boot için imza prosedürü olmaz. Son bir iki aydır bakmadım ancak halen böyledir herhalde. Fedora tarafında ise imzalamak gerekir Nvidia sürücüsünü. En güncel Nvidia sürücüleri ise Arch Linux ile geliyor baya yakından takip ediyorlar. openSUSE Tumbleweed(rolling release olmasına rağmen) ve Fedora böyle değil, daha geriden takip ediliyor. Başka da ne diyeyim bilemedim şimdilik. Ben yerel modelleri llama.cpp ile Windows 11'de çalıştırıyorum, Linux'ta bir miktar daha az VRAM overhead olabilir ancak bir süredir dual boot kullanmıyorum, Windows 11'i zaten neredeyse Linux'a çevirdim, bende terminal olarak Wezterm yüklü, Powershell 7.6.6 yüklü onun da içinde, starship yüklü, eza, fzf, bat yüklü yine, winget ve scoop kullanıyorum. VS Code, Zed, Antigravity IDE yüklü yine, haliyle WSL de yüklü, o tarafta da zsh, starship, eza, fzf, bat aynen yüklü. WSL vLLM ve SGLang denemeleri yapmak için kurmuştum ancak ciddi sorunlu kurulumları, .venv(sanal Python ortamı, buraya kurulan Python paketleri vb. ana sisteme geçmez, böylece ana sistem istemeden bozulmamış olur, işiniz bitince .venv'i deactivate edip klasörü silerseniz gider) ortamında bile çalıştıramadım. Yine Nvidia Modopt ile nvfp4 çevirimleri yapmaya çalıştım ancak onlar da başarılı olmadı. Daha docker konuları falan da var onlara hiç girmiyorum ben de son zamanlarda o konuya da bakıyorum.